Kręgi Biblijne - Jak zorganizować Niedziele Biblijną?

Komisja biblii II Synodu Plenarnego wśród proponowanych postanowień prawnych sugeruje: "Wprowadzić w każdej parafii niedzielę biblijną oraz tydzień biblijny w ostatnich dniach września w związku ze wspomnieniem liturgicznym św. Hieronima".

Jeszcze przed Soborem Watykańskim II o zaprowadzenie niedzieli biblijnej we wszystkich diecezjach polskich apelowali do Episkopatu księża, którzy w 1956 r. uczestniczyli w KUL w wykładach poświęconych miejscu Pisma Świętego w duszpasterstwie. W uzasadnieniu swej prośby wymienili wtedy następujące racje: zwrócenie uwagi wiernych na Pismo Święte, objaśnienie jego tekstów, pouczanie o duchowej korzyści Słowa Bożego oraz zachęcanie do codziennego czytania Ewangelii. Mimo postulatów Soboru Watykańskiego II, by wierni mieli szeroki dostęp do Pisma Świętego (np. KO 22), apel o wprowadzenie niedzieli biblijnej nigdy nie został zrealizowany w ramach całego kraju.

Dobrą okazją ku temu stał się rozpoczęty przez Ojca świętego 8 czerwca 1991 r. drugi synod krajowy, który ma być pogłębioną refleksją nad recepcją Soboru w polskim Kościele. Skoro zaś zgonie z pragnieniem Soboru Biblia ma być źródłem inspirującym i ożywiającym wszelką działalność Kościoła (KO 24), przede wszystkim na niej należy oprzeć nową ewangelizację i religijną odnowę. Niedziela biblijna miałaby w tym dużą rolę do spełnienia. nawet gdyby posiadała charakter przejściowy, prowadząc jedynie do rewalidacji Pisma Świętego w Kościele.

Wychodząc naprzeciw propozycji synodu, ks. Michał Bednarz przygotował materiały, które ukazały się w formie książkowej i już mogą służyć w zorganizowaniu i przeprowadzeniu niedzieli biblijnej. (Zasłuchani w Słowo Pana. Materiały na Niedzielę Biblijną. Tarnów 1991). Jak we wstępie książki zaznacza autor, powstały one w oparciu o doświadczenia duszpasterskie niedzieli biblijnej, jaka została zorganizowana w diecezji tarnowskiej 13 stycznia 1991 r. Jest to cenna pomoc dla duszpasterzy. Obok wprowadzenia metodycznego do poszczególnych elementów niedzieli biblijnej podaje konkretne przykłady i pomoce do wykorzystania. To dodatkowo potęguje wartość książki. Na podstawie wskazówek postulatów w niej zawartych warto odpowiedzieć sobie na pytanie, które w przyszłości, miejmy nadzieję - co roku stawać będzie przed każdym duszpasterzem jak zorganizować niedzielę biblijną?

Konieczną rzeczą jest wybór hasła czy tematu niedzieli. Powinien on przypominać wiernym, czym jest biblia w życiu chrześcijańskim, albo stać się przewodnim motywem wszystkich poczynań duszpasterskich. Zapowiadając znacznie wcześniej taką niedzielę, trzeba podać nie tylko tematykę, ale wyjaśnić jej cel i potrzebę. Chodzi bowiem o wcześniejsze przychylne nastawieni wiernych na tę formę spotkania z Biblią. Sama informacja z ambon jednak nie wystarczy. W tym celu należy również wykorzystać odpowiednio przygotowane afisze i ogłoszenia w parafialnej gablotce. Na tydzień przed niedzielą warto przeprowadzić katechezy dla dzieci i młodzieży na temat Pisma Świętego. Na katechezie zapoznać ją z konkretną formą indywidualnego spotkania z Biblią, Jeżeli w parafii działają grupy apostolskie, przygotować je należy do aktywnego udziału w spotkaniach niedzielnych. Ważnym punktem przygotowań będzie dopracowanie liturgii, a więc przygotowanie ministrantów, lektorów i scholi.

Celebrację niedzieli można rozpocząć już w sobotę nabożeństwem Słowa Bożego. Po uroczystej intronizacji Pisma Świętego składa się na nie seria czterech czytań ilustrujących rozwój jakiejś idei biblijnej w ciągu Bożego Objawienia (Prawo i Księgi historyczne, Prorocy, Ewangelia. Listy apostolskie). Ważnym elementem nabożeństwa są prowadzenia do czytań i odpowiednio dobrane śpiewy. Po czytaniach następuje homilia, a po niej modlitwa powszechna. Całość kończy błogosławieństwo Księgą świętą lub krótkie nabożeństwo eucharystyczne.

W niedzielę przed każdą Mszą warto przeprowadzić intronizację Pisma Świętego, składając Biblię na odpowiednio przygotowanym pulpicie, Z niej odczytuje się odpowiednią perykopę Ewangelii, a następnie błogosławi wiernych, Rytuał ten wszyscy dobrze pamiętają z ceremonii papieskich. Powtarza się on jeszcze raz na zakończenie Mszy świętej. Dobór czytań mszalnych powinien iść w parze z tematyką kazań wiążących się z hasłem niedzieli.

Po południu należy zaproponować spotkanie biblijne z tymi, których zainteresuje Pismo Święte. Choć na takim spotkaniu nie będzie tłumów, jednak ono może zapoczątkować powstanie w parafii grupy biblijnej. Co do formy spotkania z Biblią istnieją różne możliwości. Do łatwiejszych należą: wyświetlanie filmu o treści biblijnej, przedstawienie przygotowanej wcześniej inscenizacji biblijnej czy recytacja poezji o motywach biblijnych. Tego rodzaju spotkana mogłyby się odbywać dla większej ilości chętnych w kościele. W przypadku mniejszych grup, gromadzących się w salkach katechetycznych czy parafialnych, bardziej odpowiednie byłyby ambitniejsze formy pracy z Biblią. Ks. M, Bednarz proponuje godzinę biblijną, a z innych form metodę kardynała Carla Martiniego i metodę Karola Mestersa. Oczywiście nie wyczerpuje to wszystkich możliwości grupowej refleksji nad tekstem biblijnym. Inne formy spotkań zostałyby wykorzystane w dalszej pracy z grupą, która chciałaby kontynuować lekturę Biblii.

Niedziela biblijna winna być też okazją do nabycia Pisma Świętego, książek religijnych, a także taśm magnetofonowych filmów o tematyce biblijnej czy religijnej. Dobrą propagandą Biblii będzie zawsze wystawa biblijna, pokazująca Ziemię Świętą, życie narodu wybranego, wydania Pisma Świętego, pomoce biblijne, czy różne formy obecności biblii w literaturze, sztuce i muzyce. Jeżeli nie ma możliwości urządzenia wystawy, można poprzestać na afiszu i gablotce prezentującej hasło niedzieli. Dla dzieci lub młodzieży warto ogłosić biblijny konkurs i jego zasady wywiesić w gablotce. Rozwiązanie konkursu przewidzieć w okresie Bożego Narodzenia. Dłuższy czas jego trwania umożliwi bardziej pogłębioną lekturę Pisma Świętego, do której przez dzieci włączą się i rodzice. Początkiem dalszej, częstszej lektury biblii w rodzinach może być wieczorne spotkanie modlitewne nad tekstami, które były w liturgii niedzielnej. W ramach ogłoszeń należy podać, jak taka rodzinna modlitwa winna wyglądać.

Dobrze zorganizowana i przeżyta niedziela biblijna uświadomi wiernym wartość i sens Pisma Świętego w chrześcijańskim życiu. Konkretnym jej efektem będzie bardziej systematyczne czytanie Biblii zarówno indywidualnie, jak i zbiorowe w rodzinach i w grupach parafialnych. W ten sposób, choć w części, spełni się wolę Urzędu Nauczycielskiego Kościoła, który pragnie, by Biblia była czytana oraz medytowana jako pokarm stały i Boże źródło, posilające egzystencję wiernych (KO 22). Oby tylko duszpasterze wpisali niedzielę biblijną w swój program pracy, nie jako jeszcze jedną akcję duszpasterską, ale punkt wyjścia do całorocznego podnoszenia kultury biblijnej duszpasterstwa i szukania nowych form apostolatu biblijnego.


(z książki pt. Biblia w Kościele Ks. Stanisław Haręzga)


SAKRAMENTALIA I NABOŻEŃSTWA - Instrukcja Episkopatu Polski o obrzędach błogosławieństw

Wskazania duszpasterskie o nabożeństwach dodatkowych. (30 X 1972) Konferencja Episkopatu Polski uznała za konieczne ogłoszenie następujących wskazań duszpasterskich o tak zwanych nabożeństwach dodatkowych.

6. Nabożeństwa Słowa Bożego Konstytucja soborowa o liturgii świętej zaleca odprawiać nabożeństwa Sława Bożego, "w wigilię uroczystych świąt, w niektóre dni Adwentu i Wielkiego Postu oraz w niedziele i święta" (KL nr 35, 4). Pamiętamy wszyscy z obrad Soboru Watykańskiego II uroczystą intronizację Pisma świętego przed każdorazową sesją Soboru.
Nabożeństwo Słowa Bożego formę swą wywodzi z liturgii słowa we Mszy świętej. Składa się z uroczystej intronizacji Pisma świętego, z pieśni, czytań biblijnych, z wprowadzeń do nich i homilii, po której następuje modlitwa wiernych. Nabożeństwo to kończy się błogosławieństwem udzielonym Księgą świętą lub lepiej hołdem oddanym Słowu, które stało się Ciałem i mieszka wśród nas w Najświętszym Sakramencie. Rytem zakończenia może być też czynna odpowiedź uczestników na temat nabożeństwa, jak np. adoracja i ucałowanie krzyża, odnowienie obietnic chrztu świętego i aspersja wodą święconą, wspólne wyznanie wiary, pokutne wyznanie win i modlitwa kapłana do miłosierdzia Bożego, wzajemne przebaczenie, które jednak żadną miarą nie może zastąpić spowiedzi świętej i dać prawa do przyjęcia Komunii świętej, w wypadku grzechu śmiertelnego, niewyznanego w sakramencie pokuty. Te nabożeństwa są aktami liturgicznymi i należą do zwyczajnych akcji duszpasterskich.
Przyjął się również tzw. Tydzień Biblijny, obchodzony przed uroczystością świętego Hieronima. W roku 1968 ukazała się książka pt. Nabożeństwa Biblijne wydana w Krakowie, opracowana przez OO. Jezuitów. Zawiera liczne rodzaje nabożeństw Słowa Bożego z pełnymi tekstami wprowadzeń, czytań i homilii oraz dodatkami psalmów, kantat i pieśni.

7. Ogólne uwagi Wszystko to, co powiedziane było wyżej o nabożeństwach, ma wielkie znaczenie dla religijnego życia parafialnego. Szczególnie uświadamiać trzeba młodych kapłanów o tradycyjnych formach nabożeństw. Te nabożeństwa zmierzają do pogłębienia wiary u wiernych, do pielęgnowania cnoty pobożności chrześcijańskiej, którą najpierw powinien posiąść sam kapłan-duszpasterz.

8. Wezwanie do kapłanów Znana jest nam codzienna, ofiarna praca kapłanów-duszpasterzy, zwłaszcza w konfesjonale i przy ołtarzu. Lud Boży widzi w swoich kapłanach, przewodniczących wspólnoty parafialnej, złączonej węzłem miłości Chrystusowej. Przecież kapłani-duszpasterze pełnią zbawczą misję Kościoła, wypełniają jego zadania, wprowadzają wiernych w sferę życia nadprzyrodzonego, a nabożeństwa, odprawiane przez nich są źródłem niewyczerpanych bogactw łaski, z wszystkimi tajemnicami uświęcenia i środkami zbawienia. Dlatego zwracamy się do was kapłani-duszpasterze z prośbą: Pielęgnujcie nadal w swoich, parafiach te wszystkie nabożeństwa, które Wam są przekazane w spuściźnie rodzimej przez całe pokolenia kapłanów, umęczonych nie tylko codzienną pracą, ale i tragicznymi przeżyciami minionej wojny. Niczego nie niszczcie, bo te nabożeństwa sprowadzają na nasze parafie prawdziwe odnowienie w Chrystusie Panu.


Wrocław, 30 X 1972.
+ Stefan Kardynał Wyszyński, Prymas Polski
Przewodniczący Konf. Episkopatu Polski
+ Bolesław Kominek, arcybiskup metropolita
Przewodniczący Komisji Episkopatu
do Spraw Duszpasterstwa Ogólnego
+ Franciszek Jop, biskup
Przewodniczący Komisji Liturgicznej Episkopatu


Materiały zaczerpnięte ze strony: http://biblista.pl/



Poniżej zamieszczam proponowane czytania Pisma Świętego na nabożeństwach biblijnych. Wszystko zaczerpnięte z książki pod tytułem: Nabożeństwa Biblijne. Przepisuję w całości całe wprowadzenie do książki, oraz proponowane czytania. W książce zamieszczone są liczne śpiewy. UWAGA! Proponowane są cztery czytania.
1) Rozpoczęcie śpiewem.
2) Komentarz do czytania (komentarz przed każdym czytaniem).
3) Czytanie.


Czterokrotnie wszystko tak samo; ŚPIEW, KOMENTARZ, CZYTANIE. Niekiedy zamiast pieśni jest proponowany psalm i to długi w całości (Np. zestaw 8 Ps 104; 19, 2-7; oraz Ps 8) Po czwartym czytaniu HOMILIA. Na końcu zaproponowano; wezwania, prośby do modlitwy końcowej. Lub kolejny śpiew.

Książka (z tego co wnioskuję), już nie będzie drukowana. Przedstawiam rozszerzony spis treści, propozycje przedstawione mogą służyć jako gotowy materiał na nabożeństwo biblijne. Takie propozycje można przedstawić księdzu proboszczowi. Oczywiście to jest tylko propozycja takie nabożeństwo można zorganizować zupełnie inaczej. Najważniejsze jest to, aby takie nabożeństwa odbywały jak najczęściej.



NABOŻEŃSTWA BIBLIJNE

Opracowanie Ks. Tomasz Jelonek
Wydawnictwo WAM
Kraków 2000

Wprowadzenie

Nabożeństwa biblijne są szczególną formą zbiorowej modlitwy paraliturgicznej, której celem jest rozważanie wybranych tematów teologicznych w świetle objawienia biblijnego. Nie będąc teoretycznym studium, nabożeństwo biblijne łączy w sobie modlitwę, czytanie Pisma Świętego i medytację nad przeczytanymi tekstami.

Dlatego rdzeniem nabożeństwa biblijnego jest odpowiednio dobrany zestaw lektur zaczerpniętych z Pisma Świętego. Nabożeństwo rozpoczyna się śpiewem, lub intronizacją Ewangelii. Następują potem kolejno cztery czytania, a po każdym z nich jest odpowiedź wiernych w formie śpiewu psalmu lub pieśni. Przed każdym czytaniem należy zrobić krótki komentarz, który ma ułatwić zrozumienie tekstu, a także zwrócić uwagę na właściwą odpowiedź człowieka na słowo Boże. W ten sposób wierni przyjmują słowo objawienia i wyrażają gotowość jego realizacji.

Po wszystkich czytaniach następuje homilia, która uwypukla centralny tekst czytań i zachęca do wyciągnięcia z tych czytań wniosków życiowych. Po homilii może nastąpić modlitwa powszechna lub modlitwa poprowadzona przez celebranta. Nabożeństwo można zakończyć błogosławieństwem Najświętszego Sakramentu.

Czytania Biblijne dobierane są według klucza uwzględniającego rozwój Objawienia biblijnego. Stąd pierwsze czytanie brane jest z Pięcioksięgu lub ksiąg historycznych Starego Testamentu. Księgi te reprezentują pierwszy etap Objawienia i szkicują temat po raz pierwszy realizowany w historii zbawienia.

Drugim etapem jest nauczanie proroków, którzy podejmowali wielkie tematy przeszłości i w ich świetle tłumaczyli ludowi znaki czasu, realizujące się w teraźniejszości, aby także wybiegać w przeszłość i zapobiegać mesjańską realizację obietnicy. Drugie czytanie w nabożeństwie biblijnym brane jest zatem z ksiąg prorockich, czasem zastępowanych fragmentami ksiąg mądrościowych. Nurt mądrościowy pojawił się w dziejach objawienia bardzo wcześnie, ale jego rozwój przypada na okres, w którym zamilkł już głos proroków i w tym czasie mędrcy stali się kontynuatorami pouczenia prorockiego.

Czytanie trzecie dobrane zostaje z Ewangelii. Ewangelista opisuje realizację zapowiedzi i obietnicy dokonującej się w Jezusie Chrystusie.

Czwarte czytanie bierzemy z pozostałych pism Nowego Testamentu, najczęściej z listów świętego Pawła. Pisma te są komentarzem orędzia ewangelicznego i wyciągają z niego praktyczne wnioski życiowe.

Dzięki takiemu doborowi czytań ukazuje się jedność obu Testamentów podkreślana w teologii biblijnej, która świadczy o jednym, wielkim planie Bożym, realizowanym od stworzenia świata aż do powtórnego przyjścia Chrystusa. W tej perspektywie nabożeństwo biblijne pozwala nam rozważać poszczególne tematy, które stanowią nić przewodnią wszystkich czytań i otrzymują wielostronne objaśnienie. Poznajemy równocześnie Bożą pedagogikę, która przez starotestamentalną historię zbawienia, pouczenia prorockie, nauczenie i czyny Syna Bożego i objaśnienia natchnionych autorów Nowego Testamentu, prowadzi nas do poznania prawd wiary i ich praktycznych przejść do wcielenia jego wskazań w nasze życie.

Prezentowany zbiór nabożeństw biblijnych może być wykorzystywany w różnych okolicznościach i pokazuje dość szeroki wachlarz problemów, które rozważane są na kanwie objawienia biblijnego. Z pewnością można byłoby dobrać jeszcze bardzo wiele innych tematów, ramy jednak jednego zbioru muszą być ograniczone. Natomiast można potraktować podane tu nabożeństwa jako przykładowe i na ich podstawie nauczyć się układać analogiczne zestawu czytań, które będą stanowiły podstawę do opracowania nowych nabożeństw, poruszających inne i nigdy nie wyczerpane tematy, zaczerpnięte z objawienia biblijnego i ukazujące horyzonty naszej wiary.

Pierwsze dwanaście nabożeństw swoją tematyką związane są z kolejnymi miesiącami roku kościelnego. Można posłużyć się nimi do prowadzenia duszpasterskiej praktyki comiesięcznych nabożeństw biblijnych. Kolejnych dziewięć propozycji poświęconych jest biblijnej nauce o Bogu. Na końcu zestawu umieszczono dwa nabożeństwa związane z problematyką biblijnej pneumatologii, czyli nauki o Duchu Świętym oraz nabożeństwa o tematyce okolicznościowej.

Oby zbiór, który adresowany jest przede wszystkim do duszpasterzy, a także do każdego zainteresowanego orędziem Biblii, mógł dobrze służyć wprowadzeniu praktyk modlitewnego rozważania zagadnień teologii biblijnej i przybliżał głębię Bożego Objawienia, którego zapisem są księgi Pisma Świętego.

1. Przyjdź Panie Jezu!
1) Rdz 3, 1-15
2) Ez 34, 1-31
3) Łk 2, 22-38
4) Flp 4, 4-9
2. Bóg się rodzi
1) 2 Sam 7, 1-16
2) Iz 9, 1-6
3) J 1, 1-18
4) Hbr 1, 1-12
3. Światło
1) Rdz 1, 1-19
2) Iz 45, 7-8
3) Łk 9, 28-36
4) 1 J 1, 5-10; 2, 1-11
4. Potrzeba nawrócenia
1) Kpł 26, 14-17; 40-48
2) Jr 30, 18-24; 31, 1-9
3) Łk 15, 11-32
4) 1 Kor 2, 1-16
5. Pokój mój daję wam
1) Kpł 26, 1-13
2) Iz 57, 14-20
3) J 14, 25-31
4) Ef2, 14-21
6) Maryja
Rdz 3, 8-15
2) Iz 7, 10-17
3) Łk 1, 26-37
4) Ap 12, 1-18
7. Zaproszeni na ucztę
1)Kpł 7, 11-21
2) Iz 25, 6-12
3) Łk 14, 15-24
4) 1 Kor 11, 17-34
8. Świat mówi o Bogu
1) Rdz 1, 1-31; 2,1
2) Mdr 13, 1-9
3) Mt 2, 1-12
4) Rz 1, 19-28<
9. Żniwa
1) Rut 2, 1-23
2) Jl 4, 11-21
3) Łk 10, 1-12
4) Ap 14, 14-20
10. Przeżyć czasów wiele
1) Iz 38, 1-20
2) Mdr 4, 7-18
3) J 14, 1-11
4) Flp 1, 12-25
11. Cierpienie
1) Rdz 3, 1-19
2) Hi 38, 1-40; 5
3) Łk 22, 39-46
4) Rz 5, 12-21
12. Śmierć i życie
1) 2 Mch 12, 43-45
2) Mdr 3, 1-9
3) J 12, 23-26
4) Ap 21, 1-5a; 6-7
13. Imiona Boże
1) Wj 3, 1-18
2) Ez 20, 21-44
3) Mt 1, 18-25
4) Ap 19, 11-16
14. Przymioty Boga
1) Pwt 6, 1-25
2) Jr 32, 16-44
3) Łk 15, 11-32
4) Ef 1, 3-12
15. Świętość Boga
1) Rdz 1, 1-2,4
2) Iz 6, 1-13
3) Mt 5, 43-48; 6, 1-18
4) Ap 21, 1-8
16. Chwała-Majestat Boga
1) Wj 19, 1-25
2) Iz 60, 1-22
3) Mk 9, 2-8
4) Hbr 10, 19-36
17. Stwórca
1) Rdz 1, 1-2,4
2) Prz 8, 22-36
3) J 1, 1-14
4) Ap 21, 1-8 18.
18. Bóg Zbawca
1) Wj 14, 5-31; 15, 1-19
2) Ne 9, 5b-37
3) Mk 15, 23-39
4) Ef 1, 3-14
19. Bóg Ojciec
1) Wj 4, 18-23
2) Jr 31, 7-20
3) Mt 6, 5-15
4) 1 J 3, 1-18
20. Inne Bóstwa
1) Pwt 6, 3-15
2) Ba 6, 1-72
3) Mt 8, 5-13
4) Flp 3, 17-21; 4, 1
21. Demony
1) Rdz 3, 1-15
2) Hi 1, 1-22; 2, 1-10
3) Mt 4, 1-11
4) Ap 12, 1-18; 13, 1-15
22. Ruach Jahwe
1) Iz 11, 1-9
2) Ef 37, 1-14
3) Łk 1, 26-35
4) Dz 2, 14-21
23 Duch i Chrystus
1) 1 Sm 16, 1-13
2) Iz 61, 1-11
3) Mt 1, 18-25
4) Rz 8, 5-11
24. Matka Pana
1) Rdz 3, 8-15
2) Iz 7, 10-17
3) Łk 1, 26-38
4) Ga 4, 4-7
25. TAJEMNICA PRZYNALEŻNOŚCI DO KOŚCIOŁA POWSZECHNEGO
1) Pwt 7, 1-26
2) Iz 60, 1-22
3) J 15, 1-17
4) Ef 2, 1-21